Co może zrobić pracownik, gdy pracodawca nie wypłaca mu wynagrodzenia lub wypłaca tylko jego część?

Terminowa wypłata wynagrodzenia za pracę jest jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy wynikających z przepisów prawa pracy. Zgodnie z Kodeksem pracy pracownik powinien otrzymywać wynagrodzenie w ustalonym terminie i w pełnej wysokości. Jeżeli pracodawca nie realizuje tego obowiązku – wypłaca pensję z opóźnieniem, tylko jej część albo w ogóle nie dokonuje wypłaty – pracownik ma do dyspozycji kilka narzędzi prawnych pozwalających dochodzić swoich roszczeń.

Obowiązek terminowej wypłaty wynagrodzenia

Wynagrodzenie za pracę jest świadczeniem należnym pracownikowi w zamian za wykonywaną pracę i podlega szczególnej ochronie prawnej. Pracodawca ma obowiązek wypłacać wynagrodzenie co najmniej raz w miesiącu, w stałym i z góry ustalonym terminie. Niedotrzymanie tego obowiązku stanowi naruszenie podstawowych obowiązków pracodawcy wynikających ze stosunku pracy.Jeżeli termin wypłaty minął, a wynagrodzenie nie zostało wypłacone lub pracownik otrzymał tylko część należnej kwoty, pracownik może podjąć określone działania prawne w celu odzyskania należnych środków.

Rozmowa z pracodawcą i wezwanie do zapłaty

Pierwszym krokiem powinna być próba wyjaśnienia sytuacji z pracodawcą lub działem kadr. Opóźnienie może wynikać np. z błędu księgowego czy problemów organizacyjnych.Jeżeli rozmowa nie przyniesie efektu, pracownik może skierować do pracodawcy pisemne wezwanie do zapłaty zaległego wynagrodzenia. W takim piśmie warto wskazać:

• • kwotę zaległego wynagrodzenia

• • termin zapłaty,

• • informację, że w przypadku braku zapłaty sprawa zostanie zgłoszona do Państwowej Inspekcji Pracy,

Takie wezwanie często mobilizuje pracodawcę do uregulowania należności.

Zgłoszenie sprawy do Państwowej Inspekcji Pracy

Jeżeli pracodawca nadal nie wypłaca wynagrodzenia, pracownik może złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Inspektor pracy ma prawo przeprowadzić kontrolę w zakładzie pracy i sprawdzić, czy pracodawca przestrzega przepisów prawa pracy.W wyniku kontroli PIP może m.in.:

• • nakazać wypłatę zaległego wynagrodzenia,

• • nałożyć mandat lub skierować wniosek o ukaranie do sądu,

• • wszcząć dalsze postępowanie kontrolne.

Grzywny za naruszenie praw pracownika mogą sięgać nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Pozew do sądu pracy o zapłatę wynagrodzenia

Najbardziej formalnym sposobem dochodzenia swoich praw jest złożenie pozwu do sądu pracy o zapłatę zaległego wynagrodzenia.Pozew powinien zawierać przede wszystkim:

• • wskazanie pracodawcy jako pozwanego

• • wysokość zaległego wynagrodzenia

• • żądanie zapłaty wraz z odsetkami ustawowymi

• • dokumenty potwierdzające zatrudnienie (np. umowę o pracę).

W sprawach o zaległe wynagrodzenie pracownik musi udowodnić przede wszystkim:

• • fakt pozostawania w stosunku pracy,

• • wysokość należnej pensji.

Nie musi natomiast wykazywać szkody – wynagrodzenie jest świadczeniem bezwzględnie należnym.

Prawo do odsetek za opóźnienie

Jeżeli pracodawca spóźnia się z wypłatą wynagrodzenia, pracownik ma prawo żądać odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia, w którym wynagrodzenie powinno zostać wypłacone.Odsetki należą się nawet wtedy, gdy opóźnienie wynosi tylko kilka dni.

Rozwiązanie umowy o pracę z winy pracodawcy

Niewypłacanie wynagrodzenia może zostać uznane za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracodawcy. W takiej sytuacji pracownik ma prawo rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy.Rozwiązanie umowy powinno:

• • mieć formę pisemną,

• • wskazywać przyczynę (niewypłacenie wynagrodzenia).

W takiej sytuacji pracownik może dodatkowo domagać się odszkodowania.

Odpowiedzialność pracodawcy za niewypłacenie wynagrodzenia

Niewypłacanie wynagrodzenia może rodzić poważne konsekwencje dla pracodawcy. Należą do nich m.in.:

• • obowiązek zapłaty zaległego wynagrodzenia wraz z odsetkami,

• • kontrola Państwowej Inspekcji Pracy,

• • grzywna lub mandat,

• • postępowanie sądowe,

• • w skrajnych przypadkach odpowiedzialność karna za uporczywe naruszanie praw pracownika.

Brak wypłaty wynagrodzenia nie oznacza, że pracownik pozostaje bez ochrony. Prawo pracy przewiduje kilka skutecznych sposobów dochodzenia należnych pieniędzy. W pierwszej kolejności warto spróbować wyjaśnić sprawę z pracodawcą, a następnie – w razie potrzeby – skierować skargę do Państwowej Inspekcji Pracy lub złożyć pozew do sądu pracy. W skrajnych sytuacjach pracownik może także rozwiązać umowę o pracę z winy pracodawcy i domagać się odszkodowania.Źródła: sip.lex.pl, pip.gov.pl